Rijgeschiktheid na alcoholmisdrijf: tegenstrijdige motivering leidt tot cassatie
Een correctionele rechtbank oordeelde dat een bestuurder fit genoeg was om geen herstelexamens op te leggen, maar verklaarde hem tegelijk medisch ongeschikt om te rijden. Het Hof van Cassatie vernietigt het vonnis wegens tegenstrijdige motivering.
Foto: Sasun Bughdaryan (opent in nieuw tabblad) op Unsplash (opent in nieuw tabblad)
Korte samenvatting
Een strafrechter kan een beklaagde niet in hetzelfde vonnis rijgeschikt achten voor herstelexamens en tegelijk medisch ongeschikt verklaren om te sturen. Het Hof van Cassatie oordeelt dat die twee motieven elkaar opheffen en vernietigt het vonnis gedeeltelijk. Daarnaast bevestigt het Hof dat een strafvermindering wegens overschrijding van de redelijke termijn niet vereist dat de hypothetische straf zonder vertraging wordt vermeld, en dat de bijdrage aan het Slachtofferfonds geen straf is, zodat recente opdeciemenverhogingen onmiddellijk van toepassing zijn.
Bron: Cass. 20 oktober 2026, nr. 26/CAS/0307. (opent in nieuw tabblad)
Wanneer een strafrechter een bestuurder na alcoholinbreuken van de weg haalt, moeten de motieven voor het rijverbod en de herstelvoorwaarden juridisch sluitend zijn. In een dossier over strafbare alcoholintoxicatie verklaarde de correctionele rechtbank een bestuurder tegelijk geschikt om examens over te slaan én ongeschikt om nog te rijden. Het Hof van Cassatie vernietigt die beslissing wegens een onverzoenlijke tegenstrijdigheid.
De zaak draaide om een beklaagde die in hoger beroep werd veroordeeld voor verschillende verkeersinbreuken na feiten uit december 2023. De rechtbank stelde een procedurele vertraging van dertien maanden vast tussen het hoger beroep en de zitting, en legde de wettelijke minimumgeldboete van 500 euro en een rijverbod van zes maanden op.
De beklaagde betoogde in cassatie dat de rechtbank niet aantoonbaar had gemaakt hoe de overschrijding van de redelijke termijn was verrekend. Ook verzette hij zich tegen de verhoging van de bijdrage van 25 euro voor het Slachtofferfonds met 90 in plaats van 70 opdeciemen. Het Hof verwierp die bezwaren: een rechter hoeft niet te becijferen welke straf hij zonder termijnoverschrijding zou hebben opgelegd. Bovendien is de slachtofferbijdrage geen straf maar een maatregel van eigen aard, waardoor de opdeciemen gelden die van kracht zijn op het moment van de uitspraak.
Tegenstrijdige oordelen
Het cassatieberoep slaagde wel op het vlak van de rijgeschiktheid. De appelrechters oordeelden bij de straftoemeting dat het herstel in het recht tot sturen niet afhankelijk hoefde te worden gemaakt van examens of onderzoeken, omdat er geen aanwijzingen waren dat de kennis, vaardigheden of lichamelijke geschiktheid van de bestuurder tekortschoten.
Toch sprak dezelfde rechtbank even verderop een beveiligingsmaatregel uit op grond van artikel 42 van de Wegverkeerswet. Daarmee verklaarde ze de bestuurder juist wel vervallen van het recht tot sturen wegens lichamelijke of geestelijke ongeschiktheid, onder verwijzing naar zijn alcoholgebruik en een eerdere veroordeling.
Volgens het Hof van Cassatie heffen die twee vaststellingen elkaar op. Wie tegelijk geschikt en ongeschikt wordt bevonden om een motorvoertuig te besturen, krijgt een vonnis dat innerlijk tegenstrijdig gemotiveerd is en daarom niet in stand kan blijven.
Rechters in verkeerszaken moeten strikt toezien op de samenhang tussen het opleggen van herstelonderzoeken en een beveiligingsmaatregel wegens medische of geestelijke ongeschiktheid. Een anders samengestelde kamer van de correctionele rechtbank Oost-Vlaanderen moet nu opnieuw oordelen over het verval van het stuurrecht en de herstelvoorwaarden.
Dit artikel is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, op basis van het originele brondocument: Cass. 20 oktober 2026, nr. 26/CAS/0307. (opent in nieuw tabblad) Lees meer over hoe we bij Ex Ante werken met kunstmatige intelligentie.