Notaris moet schade vergoeden zonder voorafgaande vernietiging van verboden transactie

Een notaris die meewerkt aan de betaling van aandelen met vastgoed van de vennootschap zelf, moet 781.416,36 euro vergoeden aan de curator zonder dat de verkoop eerst nietig verklaard moet zijn.

a person writing on a piece of paper with a pen

Foto: Colynary Media (opent in nieuw tabblad) op Unsplash (opent in nieuw tabblad)

Korte samenvatting

Het Hof van Cassatie verwerpt de voorziening van een notaris die veroordeeld werd tot 781.416,36 euro schadevergoeding na zijn medewerking aan verboden financiële steunverlening. Bij een aandelenoverdracht werd de koopprijs rechtstreeks betaald met de verkoopopbrengst van het vastgoed van de overgenomen vennootschap. Volgens het Hof hoeft een curator niet eerst de nietigverklaring van de verrichtingen af te wachten om de schade te vorderen, zolang er geen werkelijke teruggave plaatsvond. Bovendien belet de partijautonomie dat de rechter ambtshalve de nietigheid en restitutie uitspreekt wanneer geen enkele partij dat vordert.

Bron: Cass. 23 oktober 2026, nr. C.24.0497.N. (opent in nieuw tabblad)

Wanneer een vennootschap de overname van haar eigen aandelen bekostigt met de opbrengst van haar vastgoed, schendt dat de regels rond financiële steunverlening. In een geschil over de verkoop van tien appartementen bevestigt het Hof van Cassatie dat de instrumenterende notaris aansprakelijk kan worden gesteld voor de faillissementsschade.

In juli 2014 verkochten twee aandeelhouders hun aandelen in een vennootschap. Op dezelfde dag verkocht die vennootschap haar voornaamste vastgoed in Deurne, waarna de notaris de verkoopopbrengst op instructie van de koper rechtstreeks doorstortte naar de vertrekkende aandeelhouders om de overname te financieren.

Toen de vennootschap vier jaar later failliet ging, stelde de curator een aansprakelijkheidsvordering in wegens schending van de regels rond financiële bijstand uit het toenmalige Wetboek van Vennootschappen. Het hof van beroep Antwerpen oordeelde dat de notaris een zware beroepsfout beging door zijn medewerking te verlenen aan de constructie en veroordeelde hem tot 781.416,36 euro schadevergoeding.

Partijautonomie begrenst ambtshalve vernietiging

De notaris voerde voor het Hof van Cassatie aan dat de regels over financiële steunverlening van openbare orde zijn. Volgens hem had de rechter de met de openbare orde strijdige aandelenoverdracht ambtshalve nietig moeten verklaren en bevelen tot wederzijdse teruggave, alvorens enige schade vast te stellen.

Het Hof van Cassatie verwerpt die stelling. Zolang de verkoopprijs niet daadwerkelijk is teruggegeven aan de vennootschap, maakt dit bedrag integraal deel uit van de schade die de curator kan vorderen, zonder dat eerst een vernietiging moet worden afgewacht.

Bovendien wijst het Hof op het algemeen rechtsbeginsel van de partijautonomie. Een rechter mag enkel beslissen over de vorderingen die partijen zelf instellen, waardoor hij niet ambtshalve tot nietigverklaring of restitutie kan besluiten wanneer geen enkele procespartij die eis heeft geformuleerd.

Voor notarissen en overnameadviseurs bevestigt het arrest dat medewerking aan een verboden financieringsconstructie tot rechtstreekse schadeclaims kan leiden, zonder dat een curator eerst de onderliggende overeenkomsten via de rechter hoeft te laten ontbinden of vernietigen.

Dit artikel is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, op basis van het originele brondocument: Cass. 23 oktober 2026, nr. C.24.0497.N. (opent in nieuw tabblad) Lees meer over hoe we bij Ex Ante werken met kunstmatige intelligentie.