Lichtverbod voor hockeyveld wegens vleermuizen geschorst, oordeelt rechtbank van eerste aanleg
Het Agentschap voor Natuur en Bos legde een hockeyclub een lichtverbod met een dwangsom tot 500.000 euro op om vleermuizen te sparen. De kortgedingrechter fluit de overheid terug wegens een gebrek aan bewijs en proportionaliteit.
Foto: Mohamad Kazemi (opent in nieuw tabblad) op Unsplash (opent in nieuw tabblad)
Korte samenvatting
De rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen heeft in kort geding de uitvoering geschorst van een beveiligingsbeslissing van het Agentschap voor Natuur en Bos tegen een hockeyclub. Het agentschap had bevolen de veldverlichting tussen de lente en de herfst rond zonsondergang te doven om foeragerende vleermuizen te beschermen, gekoppeld aan een dwangsom van 10.000 euro per overtreding. Volgens de kortgedingrechter is de beslissing onevenredig en louter op theoretische aannames gebaseerd, terwijl eerdere monitoring geen effectieve verstoring aantoonde. De club mag de verlichting blijven gebruiken in afwachting van een uitspraak van de Raad van State.
Bron: Rb. Oost-Vl. 26 augustus 2026, nr. IB.1. (opent in nieuw tabblad)
Een hockeyclub mag haar terreinverlichting 's avonds voorlopig blijven gebruiken ondanks een verbod van het Vlaamse Gewest ter bescherming van vleermuizen. De rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen oordeelt in kort geding dat de opgelegde maatregel onevenredig zwaar is en schorst de uitvoering ervan.
Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) legde de maatregel op basis van het Vlaamse Handhavingsdecreet op aan een hockeyclub en de betrokken gemeente. Volgens de inspectie veroorzaakten acht lichtmasten lichthinder op foerageerroutes van Europees beschermde vleermuissoorten. Aan het verbod om de verlichting tussen 15 maart en 1 november te gebruiken vanaf twintig minuten voor zonsondergang, werd een dwangsom gekoppeld van 10.000 euro per vastgestelde inbreuk, met een maximum van een half miljoen euro.
De hockeyclub en de gemeente voerden aan dat die maatregel de werking van de club nagenoeg lamlegde bij de start van het sportseizoen, omdat avondtrainingen en wedstrijden onmogelijk werden. Uitwijken naar nabijgelegen velden bleek praktisch onhaalbaar. Ze stapten naar de kortgedingrechter om de uitvoering van de beveiligingsbeslissing tijdelijk te laten verbieden in afwachting van een uitspraak ten gronde door de Raad van State (RvS).
Geen bewezen verstoring
De rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen oordeelt dat de kortgedingrechter bevoegd is om subjectieve burgerlijke rechten te vrijwaren tegen dreigende schade door een prima facie onrechtmatige overheidshandeling. Hoewel de rechter niet declaratoir kan vaststellen of een beroep bij de RvS van rechtswege schorsend werkt, kan hij wel een voorlopig verbod op uitvoering bevelen om acute schade te voorkomen.
Ten gronde stelt de rechter vast dat de beslissing van het ANB steunt op louter theoretische aannames. Het sportterrein werd al vier jaar verlicht en daarvoor lagen er al jarenlang verlichte voetbalvelden. Uit de officiële monitoringgegevens over de lokale vleermuispopulatie bleek nergens dat de dieren het gebied meden of hinder ondervonden van de verlichting.
Bovendien overschreed de overheid de grenzen van de proportionaliteit door meteen de meest ingrijpende maatregel op te leggen en mogelijke tussenoplossingen, zoals lichtafscherming, aanpassing van armaturen of groenbuffers, zonder degelijke motivering van tafel te vegen. De rechter verbiedt daarom de verdere tenuitvoerlegging van het verbod en de dwangsommen totdat de RvS over de zaak heeft geoordeeld.
De uitspraak bevestigt dat handhavingsdiensten bij het opleggen van acute beveiligingsmaatregelen en zware dwangsommen een reële en actuele dreiging moeten aantonen en minder ingrijpende alternatieven zorgvuldig moeten afwegen. Zolang de Raad van State geen uitspraak ten gronde heeft gedaan, mag de club haar terreinverlichting tijdens de avonduren blijven gebruiken.
Dit artikel is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, op basis van het originele brondocument: Rb. Oost-Vl. 26 augustus 2026, nr. IB.1. (opent in nieuw tabblad) Lees meer over hoe we bij Ex Ante werken met kunstmatige intelligentie.