Hersteldwangsom blijft gelden na eigendomsoverdracht, oordeelt rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen
Een veroordeelde overtreder vroeg de opheffing van 22.800 euro aan verbeurde dwangsommen omdat hij geen eigenaar meer was van het pand. De rechtbank van eerste aanleg wees de vordering af.
Foto: Marek Lumi (opent in nieuw tabblad) op Unsplash (opent in nieuw tabblad)
Korte samenvatting
De rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen heeft geweigerd om een dwangsom van 100 euro per dag op te heffen die was opgelegd voor de niet-uitvoering van een herstelmaatregel onder de Vlaamse woonwetgeving. De veroordeelde partij stelde dat de herbestemming of sloop van het pand onmogelijk was geworden omdat zij geen eigenaar meer was en een gerechtsdeurwaarder weigerde tussenbeide te komen. De rechtbank oordeelt dat het gebrek aan eigendom geen onmogelijkheid oplevert in de zin van artikel 1385quinquies van het Gerechtelijk Wetboek. De herstelmaatregel geldt immers ook tegenover latere eigenaars, terwijl de veroordeelde partij bovendien pas stappen ondernam nadat de hersteltermijn al was verstreken.
Bron: Rb. Oost-Vl. 28 oktober 2026, nr. anonymised. (opent in nieuw tabblad)
Wie door de strafrechter wordt veroordeeld tot het herstel of de sloop van een onvergund opgedeeld pand, kan die verplichting niet ontlopen door te wijzen op een gewijzigde eigendomssituatie. Dat verduidelijkt de rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen in een geschil waarin een overtreder de opheffing van 22.800 euro aan dwangsommen vorderde. De rechtbank oordeelt dat een herstelbevel ook tegen latere eigenaars tegenstelbaar blijft en wijst het verzoek integraal af.
De zaak vloeit voort uit een strafrechtelijke veroordeling wegens inbreuken op de Vlaamse Codex Wonen. De overtreder had een pand zonder stedenbouwkundige vergunning opgedeeld in drie kamers. Op vordering van de Wooninspecteur legde de rechter een herstelmaatregel op om het pand binnen tien maanden te herbestemmen of te slopen, op straffe van een dwangsom van 100 euro per dag vertraging.
Toen het herstel uitbleef, betekende de Wooninspecteur een bevel tot betalen van de dwangsommen, die inmiddels waren opgelopen tot 22.800 euro. De veroordeelde partij stapte daarop naar de rechtbank om de integrale opheffing van de dwangsommen te vragen, evenals de terugbetaling van 12.000,86 euro aan reeds betaalde sommen. Zij beriep zich op artikel 1385quinquies van het Gerechtelijk Wetboek (Ger.W.), dat de rechter toelaat een dwangsom op te heffen wanneer de nakoming van de hoofdveroordeling redelijkerwijze onmogelijk is.
Zakelijke werking
Als voornaamste beletsel voerde de veroordeelde partij aan dat zij geen eigenaar meer was van het goed en dat een gerechtsdeurwaarder zou hebben geweigerd om het pand te betreden. De rechtbank verwerpt die redenering.
De rechtbank benadrukt dat het ontbreken van eigendom al bekend was op het moment van de oorspronkelijke veroordeling. Bovendien heeft een herstelmaatregel een zakelijke werking: nieuwe eigenaars moeten de uitvoering ervan op grond van de wooncode gedogen. Dat een gerechtsdeurwaarder volgens de overtreder weigerde op te treden, volstond evenmin, aangezien de overtreder over een uitvoerbare titel beschikte en die weigering nooit juridisch heeft aangevochten.
Tot slot stelt de rechtbank vast dat de overtreder pas een gerechtelijke procedure tegen de huidige eigenaar opstartte nadat de toegekende hersteltermijn al was verstreken. Een aanslepende burgerlijke procedure die pas laattijdig is ingesteld, levert volgens de rechtbank geen geldige onmogelijkheid op.
Het vonnis bevestigt dat een eigendomsoverdracht een herstelmaatregel niet tenietdoet en evenmin automatisch leidt tot opheffing van een dwangsom. Zolang een veroordeelde partij niet tijdig en proactief alle rechtsmiddelen aanwendt om toegang en herstel af te dwingen, blijft de dwangsom onverminderd verbeuren.
Dit artikel is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, op basis van het originele brondocument: Rb. Oost-Vl. 28 oktober 2026, nr. anonymised. (opent in nieuw tabblad) Lees meer over hoe we bij Ex Ante werken met kunstmatige intelligentie.