Gemeente mag eigen milieuscreening niet beoordelen, beslist RvVb
Het schepencollege van Ranst verleende zichzelf een omgevingsvergunning voor een nieuwe ontsluitingsweg na een interne milieuscreening. Die interne toetsing schendt het Europees verbod op belangenconflicten.
Foto: Wolfgang Weiser (opent in nieuw tabblad) op Unsplash (opent in nieuw tabblad)
Korte samenvatting
Gemeenten die als bouwheer optreden, mogen niet zelf beslissen of hun project een volwaardig milieueffectenrapport vereist. De Raad voor Vergunningsbetwistingen heeft de vergunning voor de Nieuwe Maasweg in Ranst vernietigd omdat het schepencollege zijn eigen milieuscreening beoordeelde. Volgens de Raad heeft de Europese verplichting tot een objectieve scheiding van functies rechtstreekse werking, waardoor de Vlaamse uitzonderingsregeling moet wijken. Een gemeentelijke omgevingsambtenaar ontbeert de vereiste functionele autonomie, waardoor het gemeentebestuur onbevoegd was om de vergunning in eerste aanleg toe te kennen.
Bron: RvVb 15 oktober 2026, nr. RvVb-2627-0128. (opent in nieuw tabblad)
Mag een gemeentebestuur zelf beoordelen of haar eigen infrastructuurproject al dan niet schadelijk is voor het leefmilieu? In een geschil over een nieuwe betonnen ontsluitingsweg in Oelegem oordeelt de Raad voor Vergunningsbetwistingen dat een dergelijke praktijk in strijd is met het Europees recht wegens belangenvermenging.
De gemeente Ranst plande de aanleg van de Nieuwe Maasweg, een verbinding tussen een kmo-zone en de rotonde aan de Vaartstraat. De nieuwe weg van 6,60 meter breed, geflankeerd door een afgescheiden fietspad, wadi's en infiltratiegrachten, moest het dorpscentrum van Oelegem ontlasten van zwaar vrachtverkeer.
Omdat het tracé deels door bos- en natuurgebied loopt, diende het gemeentebestuur bij de vergunningsaanvraag een zogeheten screeningsnota in. Daarin werd beargumenteerd dat het project geen aanzienlijke milieueffecten zou veroorzaken. Het schepencollege verklaarde het eigen dossier ontvankelijk, beoordeelde de screening positief en kende zichzelf vervolgens de vergunning toe.
Geen functionele scheiding
Milieuverenigingen trokken daartegen aan de bel en stapten na een afwijzing door de deputatie naar de Raad voor Vergunningsbetwistingen (RvVb). Zij wezen op een onmiskenbaar belangenconflict bij de milieubeoordeling.
De RvVb volgt die kritiek en baseert zich op recente rechtspraak van het Hof van Justitie en de Raad van State over de Europese project-MER-richtlijn. Artikel 9bis van die richtlijn verplicht lidstaten tot een strikte functionele scheiding wanneer de vergunningverlener tegelijk projectontwikkelaar is.
De Vlaamse wetgever had die scheiding enkel doorgevoerd voor projecten met een volwaardig milieueffectenrapport, maar niet voor screeningsdossiers. Volgens de Raad heeft de Europese bepaling evenwel rechtstreekse werking in de Belgische rechtsorde. Aangezien een gemeentelijke omgevingsambtenaar over onvoldoende personele en materiële autonomie beschikt ten aanzien van het college, had het schepencollege nooit over de eigen screening mogen oordelen.
De deputatie van de provincie had de aanvraag vanaf het begin als eerste aanleg moeten behandelen. Omdat de eerste beslissing behept was met bevoegdheidsoverschrijding, vernietigt de RvVb de provinciale beslissing en heft hij ambtshalve ook de initiële gemeentelijke vergunning op.
Lokale besturen die infrastructurele projecten met een milieuscreening plannen, mogen die beoordeling niet langer intern afhandelen. Om vernietiging te vermijden, moeten overheden dergelijke dossiers rechtstreeks bij de deputatie aanhangig maken totdat een sluitende decretale scheiding van functies van kracht is.
Dit artikel is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, op basis van het originele brondocument: RvVb 15 oktober 2026, nr. RvVb-2627-0128. (opent in nieuw tabblad) Lees meer over hoe we bij Ex Ante werken met kunstmatige intelligentie.