Geen helingssanctie voor feitelijk samenwonenden niet discriminerend, oordeelt Grondwettelijk Hof
Een ex-partner hield na een relatiebreuk 8.400 euro aan opbrengsten van zonnepanelen achter. De zware burgerrechtelijke helingssanctie geldt echter niet voor feitelijk samenwonenden, bevestigt het Grondwettelijk Hof.
Foto: Lara John (opent in nieuw tabblad) op Unsplash (opent in nieuw tabblad)
Korte samenvatting
Het Grondwettelijk Hof oordeelt dat het ontbreken van een helingssanctie voor feitelijk samenwonenden het grondwettelijk gelijkheidsbeginsel niet schendt. Echtgenoten die goederen uit de gemeenschap verduisteren, verliezen op grond van het burgerlijk recht hun aandeel in dat goed, maar die sanctie geldt niet bij een onverdeeldheid tussen samenwoners. Volgens het Hof berust dit verschil op de vrije keuze voor een niet-geïnstitutionaliseerde samenlevingsvorm zonder vermogensrechtelijke solidariteit. Benadeelde samenwoners kunnen wel schadevergoeding vorderen via het gemene aansprakelijkheidsrecht.
Bron: GwH 17 september 2026, nr. 103/2026. (opent in nieuw tabblad)
Wie goederen verduistert bij een relatiebreuk, verliest als gehuwde zijn aandeel in dat goed als sanctie voor heling. Het Grondwettelijk Hof bevestigt nu dat die burgerrechtelijke sanctie niet geldt voor feitelijk samenwonenden, ook al verzwijgt een partner doelbewust 8.400 euro aan certificaten van zonnepanelen.
De zaak draait rond de vereffening en verdeling tussen twee ex-partners die feitelijk samenwoonden. Een van hen verzweeg met opzet de opbrengst van certificaten van zonnepanelen ter waarde van 8.400 euro.
De andere partner eiste daarop de toepassing van de helingssanctie. Wie zich schuldig maakt aan heling, verliest naar burgerlijk recht zijn aandeel in het verborgen gehouden goed.
Het hof van beroep te Antwerpen stelde vast dat deze sanctie naar de letter van de oude artikelen 792 en 1448 van het oud Burgerlijk Wetboek enkel gold voor echtgenoten met een gemeenschapsstelsel en voor erfgenamen. Omdat een analoge toepassing bij feitelijke samenwoning uitgesloten is, vroeg het beroepshof aan het Grondwettelijk Hof of dat verschil niet discriminerend is.
Geen huwelijksplichten
Het Grondwettelijk Hof oordeelt dat het verschil in behandeling op objectieve gronden berust. Feitelijke samenwoning is geen wettelijk geïnstitutionaliseerde samenlevingsvorm en doet juridisch gezien geen vermogensgemeenschap of wederzijdse hulpplicht ontstaan.
Partners die samen een goed aankopen, vallen onder het gemene recht van mede-eigendom. Bovendien weet wie kiest voor feitelijk samenwonen welke beperkte bescherming daaraan vastkleeft, aldus het Hof.
Ook de vergelijking met het erfrecht gaat niet op. Erfgenamen hebben vaak geen zicht op de volledige nalatenschap, terwijl feitelijk samenwonenden doorgaans wel weten welke goederen zij samen bezitten. De wetgever mocht de zware helingssanctie dan ook voorbehouden voor huwelijken en erfenissen.
Benadeelde partners blijven volgens het Hof niet met lege handen achter. Zij kunnen via de algemene buitencontractuele aansprakelijkheid op grond van artikel 1382 van het oud Burgerlijk Wetboek een integrale schadevergoeding vorderen voor het bedrog.
Wie feitelijk samenwoont en geconfronteerd wordt met een partner die goederen verduistert, kan die partner niet straffen met het verlies van diens aandeel via de burgerlijke helingssanctie. De benadeelde moet teruggrijpen naar het gemene aansprakelijkheidsrecht en kan enkel herstel van de werkelijk geleden schade vorderen.
Dit artikel is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, op basis van het originele brondocument: GwH 17 september 2026, nr. 103/2026. (opent in nieuw tabblad) Lees meer over hoe we bij Ex Ante werken met kunstmatige intelligentie.