Europese ambtenaren mogen diplomaten scherp bekritiseren in privémail
Een tuchtsanctie tegen een Europese ambtenaar wegens een scherpe e-mail vanaf zijn privéadres aan de Poolse ambassadeur schendt de vrije meningsuiting. Dat stelt advocaat-generaal Jean Richard de la Tour bij het Hof van Justitie.
Foto: Murat Ts. (opent in nieuw tabblad) op Unsplash (opent in nieuw tabblad)
Korte samenvatting
Een Europese ambtenaar die vanuit zijn persoonlijke mailbox scherpe kritiek uit op een diplomaat van een lidstaat, begaat daarmee niet automatisch een tuchtinbreuk. Dat concludeert advocaat-generaal Jean Richard de la Tour bij het Hof van Justitie. Een Commissieambtenaar kreeg een tuchtstraf omdat hij de Poolse ambassadeur had aangesproken over de rechtsstaat in Polen. Volgens de advocaat-generaal schond de Commissie daarmee de vrijheid van meningsuiting en kan een ambtenaar in zijn privédomein niet worden verplicht steeds te benadrukken dat hij op persoonlijke titel spreekt.
Bron: HvJ 22 oktober 2026, nr. C-634/25 P. (opent in nieuw tabblad)
Mogen Europese ambtenaren in een privébericht aan een diplomaat scherpe politieke kritiek uiten zonder tuchtrechtelijk te worden gesanctioneerd? Die principiële vraag ligt voor bij het Hof van Justitie in een geschil tussen de Europese Commissie en een van haar eigen personeelsleden.
De zaak draait om een Belgisch-Poolse medewerker van de Europese Commissie die in december 2021 via zijn privémailadres kerstwensen stuurde naar de permanente vertegenwoordiger van Polen bij de Europese Unie. In dat bericht verweet hij de ambassadeur onder meer pro-Russische activiteiten en de afbraak van vrije media in Polen. De diplomaat stuurde de e-mail meteen door naar de secretaris-generaal en de kabinetschef van de Commissievoorzitter, waarop de instelling een tuchtprocedure startte wegens een ongepaste toon.
De Commissie legde de ambtenaar een schorsing van zijn trapverhoging op voor de duur van twaalf maanden. Hoewel het Gerecht van de Europese Unie die sanctie nadien vernietigde wegens foutieve verzwarende omstandigheden, oordeelde het wel dat de tuchtprocedure op zich wettig was. Volgens het Gerecht had de ambtenaar verwarring geschapen over de belangen van de instelling door niet uitdrukkelijk te verduidelijken dat hij louter als bezorgde burger handelde.
Ruimte voor scherpe kritiek
Advocaat-generaal Jean Richard de la Tour veegt die redenering nu van tafel in zijn advies aan het Hof van Justitie (HvJ). Volgens hem kan van een ambtenaar in zijn privésfeer niet worden verlangd dat hij in elk persoonlijk bericht vooraf een disclaimer plaatst. De vermeende verwarring tussen zijn privébelang en dat van de instelling werd immers uitsluitend veroorzaakt doordat de ambassadeur zelf opzoekingen deed naar de afzender en de mail intern doorspeelde aan de Commissietop.
Daarnaast benadrukt de advocaat-generaal dat de vrijheid van meningsuiting ook geldt voor Europese ambtenaren wanneer zij als burger deelnemen aan een debat over het algemeen belang. Publieke gezagsdragers en diplomaten moeten volgens vaste rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) een grotere mate van felle kritiek of zelfs provocatie dulden. De advocaat-generaal adviseert het Hof van Justitie dan ook om het arrest van het Gerecht gedeeltelijk te vernietigen en de zaak terug te verwijzen met het oog op een schadevergoeding.
Als het Hof van Justitie deze conclusie volgt, versterkt dat de bescherming van het privéleven en het vrije woord van Europees overheidspersoneel. Europese instellingen mogen hun personeelsstatuut niet gebruiken om een verregaande wellevendheid op te leggen in louter particuliere correspondentie met publieke figuren.
Dit artikel is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, op basis van het originele brondocument: HvJ 22 oktober 2026, nr. C-634/25 P. (opent in nieuw tabblad) Lees meer over hoe we bij Ex Ante werken met kunstmatige intelligentie.