Bouwen in tweede orde: specifieke context wettigt afwijking van afstandsnorm
In Herent mocht een woning in tweede bouworde op 14,86 meter van de buurman komen, ondanks een gemeentelijke norm van 20 meter. De vergunning houdt stand.
Foto: Julia Taubitz (opent in nieuw tabblad) op Unsplash (opent in nieuw tabblad)
Korte samenvatting
De Raad voor Vergunningsbetwistingen heeft het beroep verworpen tegen een omgevingsvergunning voor een verkaveling in Herent. Hoewel de gemeentelijke bouwverordening een tussenafstand van minstens 20 meter tussen hoofdgebouwen voorschrijft en het project slechts 14,86 meter vrijlaat, mocht de deputatie een afwijking toestaan. De verordening bevat een eigen afwijkingsgrond voor contextgebonden eigenschappen. Omdat de woning van de buurman zelf dicht op de perceelsgrens staat en het nieuwe volume werd ingeperkt tot één bouwlaag, achtte de vergunningverlener de hinder voldoende beperkt.
Bron: RvVb 15 oktober 2026, nr. RvVb-2627-0125. (opent in nieuw tabblad)
Wanneer een lokaal bouwvoorschrift strikte afstanden oplegt voor woningen in een binnengebied, kan de bestaande toestand op het terrein toch een afwijking verantwoorden. Dat blijkt uit een recent arrest van de Raad voor Vergunningsbetwistingen (RvVb) over een verkaveling in het Vlaams-Brabantse Herent. Een omwonende verzette zich tegen een nieuw lot in tweede bouworde dat op minder dan 15 meter van zijn gevel zou komen.
De aanvraag betrof de verkaveling van een perceel aan de Tweebruggenstraat in twee loten, waarbij achteraan een zone voor een vrijstaande eengezinswoning werd gecreëerd. Het gemeentebestuur weigerde aanvankelijk de vergunning, maar de provinciale deputatie kende die in graad van administratief beroep alsnog toe. De aanvragers hadden het bouwvolume na een ongunstig advies van de provinciale omgevingsambtenaar verlaagd naar één bouwlaag en de toegangsweg herleid tot een karrespoor.
De buurman trok naar de RvVb en voerde aan dat artikel 3.2.2 van de gemeentelijke stedenbouwkundige verordening werd geschonden. Die bepaling vereist bij bouwen in tweede orde minstens 10 meter afstand tot de perceelsgrenzen en minimaal 20 meter tot naburige hoofdgebouwen. Op het verkavelingsplan bedroeg de afstand tot de woning van de verzoeker slechts 14,86 meter. Volgens de buurman was de afwijking met meer dan 25 procent niet beperkt en kon de ligging van zijn eigen woning geen vrijbrief vormen voor vergunningverlening.
Autonome afwijkingsregel
De Raad verwerpt die redenering integraal. De verzoekende partij beriep zich op de vereiste van een ‘beperkte afwijking’ uit artikel 4.4.1 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), maar de deputatie baseerde zich niet op dat decreetsartikel. De gemeentelijke bouwverordening voorziet immers zelf in een autonome afwijkingsmogelijkheid omwille van contextgebonden eigenschappen van de site.
De deputatie mocht het feit dat de buurwoning indertijd op nauwelijks 4,98 meter van de zijgrens werd opgericht, rechtsgeldig aanmerken als zo'n contextgebonden kenmerk. Door de nieuwe bouwzone op dezelfde achterbouwlijn te situeren en het gabariet in te perken met dakvensters uitsluitend aan voor- en achtergevels, bleef de ruimtelijke kwaliteit bewaard. De RvVb oordeelt dan ook dat de deputatie de afwijking draagkrachtig heeft gemotiveerd en de belangen van de omwonenden zorgvuldig heeft afgewogen.
De uitspraak bevestigt dat vergunningverleners niet gebonden zijn aan de strikte beperkingen van artikel 4.4.1 VCRO wanneer een gemeentelijke bouwverordening zelf in een eigen afwijkingskader voorziet. Lokale besturen en ontwerpers kunnen via zulke specifieke afwijkingsbepalingen maatwerk leveren voor percelen met een atypische historische configuratie.
Dit artikel is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, op basis van het originele brondocument: RvVb 15 oktober 2026, nr. RvVb-2627-0125. (opent in nieuw tabblad) Lees meer over hoe we bij Ex Ante werken met kunstmatige intelligentie.