Fiscaal rechtFiscale procedureGegevensbeschermingsrechtRechtsgrond & beginselen

Belastingplichtigen mogen digitale data bij fiscale visitatie niet zelf filteren

Tijdens een BBI-visitatie eiste een groep uit de visteeltsector dat een eigen IT-bedrijf eerst privégegevens en correspondentie uit de mailboxen mocht filteren. Het hof van beroep Gent oordeelt dat die selectie uitsluitend aan de fiscus toekomt.

a close up of a network with wires connected to it

Foto: Albert Stoynov (opent in nieuw tabblad) op Unsplash (opent in nieuw tabblad)

Korte samenvatting

Het hof van beroep Gent oordeelt dat belastingplichtigen tijdens een fiscale visitatie niet het recht hebben om zelf te bepalen welke digitale data en mailboxen fiscaal relevant zijn. Een vennootschap mag de BBI niet dwingen genoegen te nemen met data die vooraf door een eigen IT-expert zijn gefilterd. Hoewel de belastingadministratie een visitatie niet onder dwang mag voortzetten wanneer de toestemming wordt ingetrokken, schendt een belastingplichtige zijn wettelijke medewerkingsplicht door inzage in professionele accounts te weigeren. Het hof beveelt de vennootschappen om de geselecteerde digitale gegevens vanaf 1 januari 2019 alsnog ter beschikking te stellen voor kopiename onder toezicht van de fiscus, waarbij enkel door het beroepsgeheim beschermde stukken vooraf mogen worden afgezonderd.

Bron: HvB Gent 29 september 2026, nr. 2023/AR/460. (opent in nieuw tabblad)

Mogen bedrijven tijdens een fiscale visitatie zelf bepalen welke zakelijke e-mails en serverbestanden relevant zijn voor een controle? Het hof van beroep Gent heeft beslist dat een belastingplichtige de fiscus niet mag verplichten om genoegen te nemen met een eigenhandig gefilterde selectie van digitale mailboxen.

De zaak draait rond een onaangekondigde bedrijfsfiscale controle van de Bijzondere Belastinginspectie (BBI) op 14 september 2021 bij twee vennootschappen uit de aquacultuursector. De inspecteurs wilden een onderzoek voeren naar verrekenprijzen tussen groepsentiteiten en namen ter plaatse 112 mappen en kaften in beslag. Toen ICT-ambtenaren een export wilden maken van twaalf professionele mailboxen, OneDrive-bestanden en boekhoudtabellen, ontstond zware discussie met het management en de raadsman van de groep.

De vennootschappen weigerden de datacaptatie en stelden dat de mailboxen privégegevens van werknemers en vertrouwelijke communicatie van advocaten bevatten. Zij lieten een extern forensisch IT-bedrijf zelf een filtering uitvoeren en bezorgden naderhand enkel die geselecteerde bestanden aan de fiscus. De BBI nam daar geen genoegen mee en stapte naar de rechter om de volledige voorlegging van de geselecteerde data af te dwingen.

Beoordeling van de relevantie

Het hof van beroep Gent oordeelt dat het visitatieonderzoek regelmatig is verlopen. De HR-directeur die de inspecteurs ontving en rondleidde, mocht door de ambtenaren redelijkerwijze worden beschouwd als een persoon die bevoegd was om toegang tot de bedrijfsgebouwen te verlenen. Er was geen sprake van een onwettige zoeking, aangezien de medewerkers aanvankelijk vrijwillig meewerkten aan de controle.

Ten gronde verduidelijkt het hof dat de medewerkingsplicht van artikel 315 en 315bis van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992 (WIB 92) niet enkel slaat op klassieke boekhouding, maar ook op e-mails en interne correspondentie. Het komt uitsluitend aan de fiscus toe om te beoordelen welke gegevens noodzakelijk zijn om de belastbare inkomsten vast te stellen. Belastingplichtigen mogen die beoordeling niet naar zich toetrekken door zelf vooraf te selecteren wat de inspecteurs te zien krijgen.

Privégegevens en beroepsgeheim

Dat er privégegevens in professionele mailboxen aanwezig zijn, doet volgens het arrest geen afbreuk aan de bevoegdheid van de BBI. De vermenging van zakelijke en private communicatie vloeit voort uit de eigen interne organisatie van het bedrijf. Inzage in die bestanden levert onder deze omstandigheden geen schending op van het recht op privacy onder artikel 8 van het EVRM of de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

Voor communicatie die onder het beroepsgeheim valt, ligt dat anders. Zulke data moeten vooraf worden afgezonderd in het bijzijn van beide partijen en bij betwisting worden voorgelegd aan de bevoegde tuchtoverheid van de advocaat of belastingadviseur. Omdat de fiscale verificatietermijnen intussen verder liepen, beperkt het hof de effectieve verplichting tot voorlegging tot alle digitale data vanaf 1 januari 2019.

Ondernemingen kunnen een fiscale visitatie niet blokkeren door eenzijdige filtering van mailboxen of servers via eigen IT-experts op te leggen. Wie vermenging van privégegevens en zakelijke data toelaat op de werkvloer, moet aanvaarden dat de fiscus zelf zoekt naar fiscaal relevante bestanden, zolang door het beroepsgeheim beschermde advocatencorrespondentie vooraf via een tuchtinstantie wordt afgeschermd.

Dit artikel is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, op basis van het originele brondocument: HvB Gent 29 september 2026, nr. 2023/AR/460. (opent in nieuw tabblad) Lees meer over hoe we bij Ex Ante werken met kunstmatige intelligentie.